Η πρωκτολογία υπήρξε για μεγάλο χρονικό διάστημα στο παρελθόν ο πτωχός συγγενής της ιατρικής επειδή ασχολείται με ασθένειες που θεωρούνται ασήμαντες από τους ιατρούς και  εξευτελιστικές για τους ασθενείς. Πριν 30 χρόνιά περίπου υπήρξαμε μάρτυρες ειρωνικών σχολίων και περιέργειας όταν αποφασίσαμε να εξειδικευθούμε στην περιοχή αυτή. Είμασταν όμως αποφασισμένοι, επειδή τα θεραπευτικά αποτελέσματα ήταν μέτρια και η αντιμετώπιση των ασθενών ήταν συχνά κακή. Τα τελευταία χρόνια όμως γίνεται αντιληπτή η σπουδαιότητα της πρωκτολογίας επειδή οι παθήσεις του πρωκτού είναι πολύ συχνές, υποβαθμίζουν έντονα την ποιότητα ζωής και προκαλούν σημαντική  επιβάρυνση στα έξοδα του συστήματος υγείας.

Ο πρωκτός αποτελεί μία πολύ σημαντική περιοχή του οργανισμού. Η σωστή αποβολή των κοπράνων είναι πολύ σημαντική λειτουργία με πολλές προεκτάσεις στην συνολική  ψυχολογική και σωματική υγεία του ανθρώπου. Ο πρωκτός έχει σφιγκτήρες μύες που συγκρατούν τα αέρια και κόπρανα και γίνεται κατανοητή η μεγάλη σημασία των. Η περιοχή έχει πολλές νευρικές απολήξεις και σημαντική ευαισθησία και οι χειρισμοί πρέπει να είναι πολύ λεπτοί. Η περιοχή είναι δυνητικά μολυσμένη και η σωστή και όχι υπερβολική υγιεινή της είναι πολύ σημαντική.

Οι πρώτες απόπειρες θεραπείας των αιμορροΐδων και συριγγίων καταγράφηκαν στην αρχαία Ελλάδα από τον Ιπποκράτη τον Κώο. Η εξειδίκευση στις παθήσεις του πρωκτού, παρόλες τις αντιδράσεις και τα ειρωνικά σχόλια, αρχίζει από το 1835 και ο πρώτος πρωκτολόγος αναδείχθηκε στις ΗΠΑ το 1895 ο Herbert William Allingham. Η πρωκτολογία σημείωσε θεαματική εξέλιξη στην Αγγλία με τον Frederick Salmon o οποίος οργάνωσε το νοσοκομείο St Marks για την θεραπεία των παθήσεων του πρωκτού και στην Γαλλία όπου αναδείχθηκαν κορυφαίοι πρωκτολόγοι όπως ο Ernest Parnaud και ο Jean Arnous στο Leopold Bellan στο Παρισι. O μαθητής του τελευταίου, Κωνσταντινουπολίτης πρωκτολόγος Ιωακείμ Θανάσογλου από την Νίγδη της Καππαδοκίας υπήρξε προ 30 ετών ο μέντορας μου. Είχα την τύχη να εκπαιδευθώ και στα δυο προαναφερθέντα πρωκτολογικά κέντρα του Παρισιού και του Λονδίνου.

xxxxx

Οι παθήσεις με τις οποίες ασχολείται η πρωκτολογία (αιμορροΐδες, συρίγγια, ραγάδα, ακράτεια, κονδυλώματα, πρόπτωση και φαγούρα) είναι πολύ συχνές και επιβαρύνουν σημαντικά την ζωή των ασθενών. Περίπου ένας ενήλικας στους δυο θα παρουσιάσει ήπια η βαριά αιμορροιδοπάθεια μέχρι την ηλικία των 50 ετών. Κάθε συγκεκριμένη στιγμή, 4-5 άνθρωποι στους 100 παρουσιάζουν αιμορροΐδες και 1-2 άνθρωποι στους 10.000 πάσχουν από περιεδρικά συρίγγια. Η ακράτεια κοπράνων, (η σιωπηλή και κρυφή πάθηση των ηλικιωμένων) επηρεάζει περίπου 10% της παραπάνω ομάδας. Η συχνότητα της ακράτειας κοπράνων ανευρίσκεται τριπλάσια σε ηλικιωμένους που διαβιούν σε δομές φροντίδας. Η συχνότητα μόλυνσης του πρωκτού με τον ιό των κονδυλωμάτων HPV είναι 24% στους ετεροφυλόφιλους και 50% στους ομοφυλόφιλους. Συγκεκριμένες παθήσεις του πρωκτού είναι συχνότερες σε περίπτωση πρωκτικής διείσδυσης.

Η πρωκτολογια έχει πολλαπλά ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά. Ενώ οι περισσότερες ιατρικές ειδικότητες χρησιμοποιούν εξειδικευμένες εξετάσεις στην διάγνωση, η πρωκτολογία παραμένει μία κλινική ειδικότητα που τοποθετεί τον πρωκτολόγο μαζί με τον ασθενή στο επίκεντρο της θεραπευτικές διαδικασίας. Το λεπτομερές ιστορικό, και η εμπεριστατωμένη κλινική εξέταση συχνά αρκούν για την επιλογή της θεραπευτικής αντιμετώπισης και την ένδειξη για χειρουργική θεραπεία. Το υπερηχογράφημα της περιοχής αποτελεί μία ευχερή μέθοδο διάγνωσης και χαρτογράφησης των φλεγμονών και της ακράτειας και το θεωρούμε απαραίτητο εργαλείο σε κάθε πρωκτολογικό ιατρείο.  Η παιδαγωγική προσέγγιση είναι απαραίτητη για να διευκρινίσει τις θεραπευτικές επιλογές και να συμβουλεύσει τον εξεταζόμενο για την περιποίηση του πρωκτού και τις συνήθεις αφόδευσης Οι ασθενείς συχνά δεν γνωρίζουν άλλη πρωκτολογική πάθηση εκτός από αιμορροΐδες και πρέπει να του εξηγηθεί η ακριβής φύση του προβλήματος του και να αλλάξει την πρώτη διάγνωση «αιμορροΐδες» που έβαλε ο ασθενής.

Η πρωκτολογια είναι μια πολύ απαιτητική ειδικότητα που προϋποθέτει στον πρωκτολόγο φιλομάθεια, περιέργεια και μαθητεία σε πολλές ειδικότητες.  Ο πρωκτολόγος συνήθως προέρχεται από χειρουργική εξειδίκευση αλλά απαιτείται να διαθέτει γνώσεις από πολλές ειδικότητες όπως ψυχιατρική, μικροβιολογία, γυναικολογία, γαστρεντερολογία, δερματολογία, ογκολογία και ακτινοδιαγνωστική.

Η πρωκτολογία απαιτεί από τον ιατρό μεγάλη λεπτότητα στην διερεύνηση των σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων, εφευρετικότητα και προσαρμοστικότητα σε όλες τις ηλικίες και σε όλους τους τρόπους ζωής.

Η πρωκτολογια είναι η ειδικότητά της υπομονής. Λόγω της σημαντικής μόλυνσης στην περιοχή, οι πληγές επουλώνονται αργά με καθημερινές σχολαστικές αλλαγές και καλή καθαριότητα υπό την επίβλεψη του χειρουργού. Υπάρχει η διάχυτη αίσθηση και φόβος ότι οι χειρουργικές επεμβάσεις στην περιοχή είναι επώδυνες μετεγχειρητικά. Αυτό δεν ισχύει πάντοτε, εν μέρει επειδή χρησιμοποιούνται εργαλεία και τεχνικές που προκαλούν μικρό χειρουργικό τραύμα. Αποφεύγουμε τα μεγάλα τραύματα και προτιμούμε μικρές επεμβάσεις. Για την θεραπεία των παθήσεων του πρωκτού έχουν επινοηθεί πολλές νέες τεχνικές με εξειδικευμένα μηχανήματα. Πολλές από αυτές έχουν κάνει τον κύκλο τους και έχουν τελικά καταργηθεί λόγω των μέτριων αποτελεσμάτων που παρουσιάζουν. Όμως έχουν λειτουργήσει προσωρινά σαν διαφημιστικές σημαίες για λόγους βιοπορισμού.

Στον πρωκτό, η άμεση θεραπεία με στοχευμένες επεμβάσεις έχει συχνά πολύ γρήγορα και θεαματικά αποτελέσματα. Οι περισσότερες μικροεπεμβάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν άμεσα στον χώρο του ιατρείου με τοπική αναισθησία χωρίς νοσηλεία και περιττά έξοδα. Αντιθέτως η θεραπεία των υψηλών περιεδρικών συριγγίων είναι ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα της ιατρικής, κατά της γνώμη μας. Μπορεί να απαιτήσουν πολλαπλές επεμβάσεις και συχνή παρακολούθηση από τον πρωκτολόγο. Πισωγυρίσματα και προσωρινές αποτυχίες δεν πρέπει να αποθαρρύνουν τους ιατρούς και τους ασθενείς, μεταξύ των οποίων πρέπει να υπάρχει υπομονή, μόνιμη κατανόηση και εμπιστοσύνη.